Từ Đà Lạt xuôi đèo Prenn với đồi thông xanh ngát phủ rợp con đường. Theo quốc lộ 20 đến ngã ba Phi Nôm, một thị trấn sầm uất. Tại đây, rẽ trái vào quốc lộ 27 và cứ thế chạy thẳng, qua các xã Bắc Hội, Đạ Ròn, Nghĩa Lập, qua những vườn rau, vườn hồng, qua những mái nhà ẩn hiện trên những sườn đồi, bạn sẽ tìm thấy con đường nhỏ, bụi đất, phong trần dẫn vào một đồi thông xanh mướt nằm một góc khiêm tốn và thanh bình của huyện Đơn Dương, Lâm Đồng.

Nơi ấy bạn sẽ tìm thấy chốn bình yên cho tâm hồn, và nơi ấy bạn sẽ thấy cung điện của Chúa ngự giữa thiên nhiên.

Thánh điện Ka Đơn
Dấu ấn Thiên Chúa giữa lòng Churu

Theo cha Giuse Nguyễn Đức Ngọc, người Churu biết đến Chúa Giêsu Kitô có lẽ từ năm 1954, khi họ lần đầu tiên tiếp xúc với Cha Darricau, một thừa sai Paries, và nghe về Tin mừng.

Cha Darricau, trong một bản tường trình về công tác mục vụ, kể rằng những anh em Churu đầu tiên đã gặp Cha và nói: “Thưa Cha, bao giờ chúng con có một Cha lo cho các làng chúng con? Chúng con đang sống trong bóng tối, chúng con rất mong ánh sáng”

Từ những gặp gỡ đầu tiên và nguyện ước ban đầu ấy, Thiên Chúa đã bước vào đời sống của người dân Churu, song hành cùng họ qua những năm tháng lịch sử, và ở giữa họ như họ ở giữa núi rừng cao nguyên.

Ngay buổi ban đầu, dưới sự dẫn dắt của Cha Darricau, những người Công giáo Churu đã dựng một ngôi nhà thờ “bằng cây lợp tôn”, nơi họ cùng nhau quây quần bên Chúa.

Từ đó, với sự dấn thân không biết mệt mỏi của các cha thuộc Tu hội Truyền giáo Vinh Sơn, và đặc biệt là các nữ tu Tu hội Nữ tử Bác ái Vinh Sơn, Công giáo giữa lòng người Churu không ngừng mở rộng và được củng cố. Nhiều ngôi làng Churu ở khắp nơi giáo phận Đà Lạt chịu phép Rửa, từ bỏ đời sống mê tín, và nơi mỗi làng đều dựng một nhà nguyện cho Chúa. Đó là thời gian ban đầu đầy thử thách nhưng cũng tràn ngập hồng ân Thiên Chúa, Đấng luôn tìm được cách để đến với dân Ngài.

Ka Đơn, qua những thăng trầm của lịch sử truyền giáo, ngày nay là một giáo xứ thuộc giáo hạt Đơn Dương, giáo phận Lâm Đồng. Và người Churu tại Ka Đơn, đã xây cho Chúa ngôi thánh đường này mà sự hiện diện của nó chính là minh chứng cho đời sống đức tin mãnh liệt qua nhiều thế hệ.

Nhà thờ Ka Đơn
Lễ vật dâng Chúa

Có lẽ trăn trở về một toà thánh đường cho Chúa đã có từ lâu nơi bà con giáo dân Churu tại Ka Đơn và đặc biệt là cha chánh xứ Giuse Nguyễn Đức Ngọc, người luôn hăng say trong việc truyền giáo cho đồng bào thiểu số tại tỉnh Lâm Đồng, có tới hơn bốn mươi năm gắn bó với đồng bào Churu, và hiện là chánh xứ Ka Đơn.

“Tôi may mắn được sống và làm việc với anh em Churu, tôi thấy nơi họ có nhiều cái hay lắm mà nếu không giữ gìn thì sẽ mai một đi.”

-LM Nguyễn Đức Ngọc-

Cha Ngọc nuôi ý tưởng về một ngôi nhà thờ giản dị không nhiều màu sắc, hoà mình vào vẻ đẹp thiên nhiên, tận dụng được vật liệu sẵn có cho công trình, đồng thời phản ánh được văn hoá và tính cách mộc mạc của người dân Churu trên mảnh đất Ka Đơn vốn đã thiêng liêng này.

Quả là một ý tưởng đẹp nhưng không dễ thực hiện. Cha cần có những người cộng tác chân thành có thể biến điều ấy thành sự thật.

Nhưng Chúa luôn có cách dẫn dắt của Ngài.

Đôi vợ chồng kiến trúc sư tại Đức là Vũ Thị Thu Hương và Nguyễn Tuấn Dũng trong thời gian ấy đang chuẩn bị đồ án thạc sỹ kiến trúc ở trường đại học Technische Universitst. Và họ về Việt Nam để tìm ý tưởng thiết kế.

Có lẽ bằng cách nào đó Chúa đã dẫn họ tới gặp cha Ngọc tại Ka Đơn, nơi đôi bên đã cùng trao đổi về ý tưởng ngôi thánh đường.

Và thành quả đầu tiên từ cuộc gặp gỡ ấy là bản thiết kế nhà thờ Ka Đơn với tên gọi “Sự trở lại của hồn địa” (Return of Genius Loci). Bản thiết kế đã giành được Giải thưởng Kiến trúc Thánh Châu Âu lần IV – 2011 vì tính cách sáng tạo và giá trị văn hoá của nó.

“Hình ảnh nào để tôi có thể dựng lên dâng Người khi chính con người là tạo vật của Chúa?

Đền thờ như thế nào tôi có thể xây lên khi không một sản phẩm nào có thể sánh được với thế giới mà Người tạo ra?”

Vợ chồng KTS Thu Hương – Tuấn Dũng trong bài thuyết trình về bản thiết kế –

Và ngôi thánh đường Ka Đơn, trải qua 4 năm xây dựng (2010-2014) đã bước ra từ bản thiết kế để ngự giữa nơi đất thánh, như một lễ vật tuyệt vời dâng lên Thiên Chúa.

Chính bản thân ngôi thánh đường vào năm 2016 cũng vinh dự nhận giải nhì cuộc thi Kiến trúc Thánh Quốc tế lần VI.

Nhà thờ Ka Đơn
một tác phẩm nghệ thuật

“Giấc mơ của chúng tôi là một Nhà thờ vùi vào núi đồi nên thơ này, duy chỉ tháp chuông vươn mình đưa thánh giá vượt lên.

Không có gì huy hoàng hơn tạo vật của Chúa, những gì hiện hữu trên mảnh đất này. Đấy là tất cả những gì chúng ta được hưởng thụ và có thể dâng lên Người.

Cảnh vật huy hoàng: nền đất đỏ, núi non trải dài, nắng, gió, không khí, vầng trăng và ánh sao được sử dụng như trang sức cho Nhà thờ.

Cùng với tiết tấu và nhịp điệu của hệ cột và phần “rèm” nan gỗ, không gian trong Nhà thờ thấm đẫm thiên nhiên. Nhà thờ không chia cắt tầm nhìn ra cảnh vật xung quanh mà chính là một phần của cảnh vật nơi đây.

Sự trở lại của hồn địa!”

Vợ chồng KTS Thu Hương – Tuấn Dũng trong bài thuyết trình về bản thiết kế –

Quả thật Ka Đơn chính là hiện thân của bản sắc Churu, đơn sơ, mộc mạc như tâm hồn Churu, vững chắc như nghị lực người Churu, rộng mở như tấm lòng người Churu, và thu hút ánh nhìn như vẻ ngoài tuyệt vời của họ.

Một lối đi nhỏ quanh co xuyên qua rừng thông sẽ đưa bạn vào nơi thánh địa, nơi bạn sẽ nhìn thấy ngôi thánh đường không phải như một công trình xây dựng, mà là một “nhân vật” tô điểm và tạo sức sống cho bức tranh thiên nhiên nên thơ.

Một buổi sáng nắng và gió, ánh mặt trời làm rực lên tông màu đỏ của mái ngói và vàng thông của ngôi giáo đường. Gió lay những hàng cây rì rào nghe như tiếng thở ngàn năm của cao nguyên. Ngồi dưới hàng cây bên hiên nhà thờ, bạn sẽ thấy lòng mình tĩnh lại, bạn sẽ nhận ra mình là một phần của tự nhiên, và nếu có đức tin, bạn sẽ nghe được lời thì thầm của Chúa, rằng: “Những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng.” (Mt 11,28)

……………………….
Bài viết, hình ảnh, trình bày: Kim Lưu