Đức Thánh Cha Phanxico viếng thăm 3 nước Châu Phi: Mozambique, Madagascar và đảo Maurice

Ngày 22/8/2019, đúng 15h30, chuyến xe khởi hành từ Nhà thờ Mactynho đến Trung tâm Tĩnh huấn K’Long, mang theo mấy mươi người trẻ hầu hết chưa biết nhau đến từ các Giáo xứ, Giáo hạt trong và ngoài TGP Sài Gòn. Chúng tôi cùng nhau thao thức với Thầy trong Hành Trình Emmaus…

Đây là chuyến tông du lần thứ 31 của Ngài tại nước ngoài. Chuyến đi kéo dài từ ngày 4 -10/9/2019. Thông điệp của Đức Thánh Cha cho chuyến đi này được tóm gọn trong 3 cụm từ: Hòa bình, Trách nhiệm với thiên nhiên, Nền văn hóa gặp gỡ.2 trong số 3 quốc gia Châu Phi mà Đức Thánh Cha viếng thăm đang gặp rất nhiều vấn đề về môi trường, nghèo đói, bất ổn chính trị, tham nhũng. Do vậy, việc đi thăm của Ngài nhằm thắp lên những hi vọng trong việc giải quyết các vấn đề này.

Thời điểm xúc động nhất tại Madagascar có lẽ là cuộc gặp gỡ của Đức Thánh Cha với 8 ngàn trẻ em tại “Thành phố tình bạn”, nơi trước đây là một bãi rác khổng lồ và hiện nay là những ngôi nhà gạch, nhỏ nhưng đàng hoàng, các trường học, nơi giải trí. Cha Pedro Opeka (linh mục thuộc Tu hội Truyền giáo Thánh Vinh Sơn Phaolô, hiện đang phục vụ tại Madagascar) đã thành lập cộng đồng này và nhờ sự dấn thân của cha, hàng ngàn gia đình tìm được công việc và phẩm giá, hàng ngàn trẻ em tìm được mái nhà, thức ăn và có thể đến trường.

Chuyến viếng thăm Châu Phi của Đức Thánh Cha đã kết thúc. Chắc chắn còn nhiều điều lưu lại trong tâm hồn của người dân 3 nước Mozambqiue, Madagascar và Maurice: niềm vui, hy vọng, an ủi, những lời của Đức Thánh Cha. Nhưng không chỉ đối với họ, mà đối với các tín hữu Công giáo khác, cũng còn rất nhiều điều đọng lại. Như ông Andrea Tornielli, Tổng Biên tập của Vatican News, đã chia sẻ: “Sứ điệp được ĐTC nói ở châu Phi và vì châu Phi, nhưng dành cho tất cả chúng ta”.

MỘT SỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN CÁC NƯỚC MOZAMBIQUE, MADAGASCAR VÀ ĐẢO MAURICE

Môi trường đang bị hủy hoại nghiêm trọng

Tại Mozambique và Madagascar, nạn phá rừng đã ở mức rất nghiêm trọng. Rừng cây trở nên thưa thớt cùng với đất đai bị soi mòn khiến Mozambique dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết. Hai trận lốc Idai và Kenneth xảy ra cách đây vài tháng (tháng 3 và 4/2019) đã làm cho 600 người chết, 73,000 người di tản và hàng trăm ngàn hecta đất bị tàn phá.

Theo Ngân Hàng Thế giới, từ thập niên 1970 đến nay, Mozambique đã mất 8 triệu hecta rừng, tương đương với diện tích nước Bồ đào nha. Cha Costantino Bogaio, Bề trên dòng thánh Comboni ở Mozambique cho biết: “Tại nước này chúng tôi thường nói, cả các cây gỗ cũng không thuộc về chúng tôi vì người Trung Quốc lấy đi tất cả. Đất đai là của chúng tôi và chúng tôi phải gia tăng bảo vệ hơn nữa”.

Madagascar là quốc đảo lớn thứ 4 trên thế giới. Tại đây, khoảng 44% diện tích rừng đã biến mất trong vòng 60 năm qua (theo báo cáo của Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp của Pháp, gọi tắt là CIRAD). Nguy cơ về môi trường tại nước này càng trầm trọng hơn vì 80% các loại cây cối và động vật chỉ có ở Madagascar chứ không có ở các nơi khác.

Những quốc gia nghèo đói

Theo Chương trình Lương Thực thế giới (WFP) của Liên Hiệp Quốc, 80% trong tổng sô 30 triêu dân ở Mozambique không thể kiếm được khẩu phần tối thiểu. Còn tại Madagascar, tổ chức quốc tế này cho biết trong số 26 triệu dân cư, thì hơn 90% sống dưới mức 2 USD/ ngày. Nạn suy dinh dưỡng kinh niên của các trẻ em lan tràn.

Hòa giải dân tộc

Sau khi giành độc lập từ Bồ Đào Nha (1975), Mozambique đã sống trong một thời gian dài tình trạng nội chiến và bất an. Năm 1992, một hiệp định hòa bình lịch sử được ký tại Roma giữa phiến quân Renamo và chính phủ của Tổng thống Joaquim Chissano, nhờ trung gian hòa giải của Cộng đồng thánh Egidio. Nhưng từ năm 2013 đến 2016, chiến cuộc giữa hai phe lại tái diễn. Chỉ mới gần đây, một hiệp định hòa giải được ký kết giữa hai bên (7/8/2019) và dự kiến sẽ có cuộc bầu cử tổng thống, quốc hội và các Hội đồng tỉnh vào tháng 10 năm nay.

Trong bối cảnh này, Bà Erica Dahl-Bredine, Đại diện cơ quan cứu trợ Công Giáo Hoa Kỳ tại Mozambique, nhận định rằng: “Tôi thiết nghĩ Đức Giáo Hoàng sẽ mang đến một sứ điệp mạnh mẽ cho các vị lãnh đạo đất nước này, về trách nhiệm của họ trong việc kiến tạo hòa bình và hòa giải, nhưng đồng thời cũng cần nhỏ bỏ tận gốc rễ những nguyên nhân gây ra xung đột, trong đó có sự phân chia chênh lệch các tài nguyên lấy từ khoáng sản ở Mozambique”.

Tham nhũng nặng nề

Cả hai nước Mozambique và Madagascar thuộc vào số những nước có chỉ số thấp nhất về sự minh bạch, nghĩa là có mức độ tham nhũng cao nhất theo Cơ quan Minh Bạch quốc tế (Transparency International). Bà Dahl-Bredine nói: “Nạn tham nhũng thật là trầm trọng. Nhiều người dân Mozambique đánh mất hoàn toàn sự tin tưởng nơi giới lãnh đạo chính trị của họ”.

Bạn có suy nghĩ gì về bài viết trên?